การลำเลียงสาร

กลไกการลำเลียงสารผ่านเยื่อหุ้มเซลล์มี 3 แบบคือ

1. การแพร่ (DIFFUSION)
2. การลำเลียงแบบแอกทีฟทรานสปอร์ต (ACTIVE TRANSPORT)
3. การลำเลียงโดยการสร้างถุงจากเยื่อหุ้มเซลล์(BULK TRANSPORT)

การแพร่

การแพร่ คือ การเคลื่อนย้ายของโมเลกุลสารจากบริเวณที่มีความหนาแน่นของโมเลกุลของสารนั้นสูง ไปยังบริเวณที่มีความหนาแน่นของโมเลกุลสารนั่นต่ำ แบ่งเป็น
-การแพร่แบบธรรมดา คือ การที่อนุภาคของสารเคลื่อนที่กระจัดกระจายไปในตัวกลางทุกทิศทุกทาง จนกระทั่งเข้าสู่สภาวะสมดุล
-ออสโมซิส(OSMOSIS) คือการเคลื่อนที่ของโมเลกุลของน้ำผ่านเยื่อเลือกผ่าน จากบริเวณที่มีความเข้มข้นน้ำน้อย 1. การแพร่แบบฟาซิลิเทต (FACILITATED DIFFUSION) เป็นการนำสารเข้าสู่เซลล์ด้วยการทำงานของโปรตีนซึ่งเรียกว่า ตัวพา(CARRIER) ที่แทรกอยู่บนเยื่อหุ้มเซลล์มีทิศทางจากบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารมากไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารนั้นน้อย

การลำเลียงแบบแอกทีฟทรานสปอร์ต

เป็นการลำเลียงสารจากบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารน้อยไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารมาก โดยเซลล์นำพลังงานที่ได้จากการสลายสารอาหารมาใช้เพื่อเอาชนะแรงผลักดันที่เกิดจากความแตกต่างระหว่างความเข้มข้นของสาร

การลำเลียงโดยการสร้างถุงจากเยื่อหุ้มเซลล์

3.1 เอกโซไซโทซิส เป็นการลำเลียงสารขนาดใหญ่ออกจากเซลล์โดยการสร้างถุง(VESICLE) ขึ้นภายในเซลล์
3.2 เอนโดไซโทซิส
เป็นการลำเลียงสารขนาดใหญ่เข้าสู่เซลล์
- ฟาโกโซโทซิส เป็นการยื่นส่วนของเซลล์ ซึ่งเรียกว่าเท้าเทียม(PSEUDOPODIUM) ออกมาล้อมอนุภาคของสารที่มีขนาดใหญ่ในรูปของแข็ง ก่อนที่จะนำเข้าสู่เซลล์พบได้ในเซลล์จำพวกอะมีบาและเม็ดเลือดขาว - ฟิโนไซโทซิส เป็นการนำสารขนาดใหญ่ที่อยู่ในรูปของสารละลายเข้าสู่เซลล์ โดยการคอดเว้าของเยื่อหุ้มเซลล์

การลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์

การลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์
.แบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ

1. การลำเลียงสารโดยผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ แบ่งเป็น 2 ลักษณะ คือ

1.1 การลำเลียงสารผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ โดยไม่ใช้พลังงานจากเซลล์ ( passive transport )ได้แก่
การแพร่ ( diffusion ) การแพร่ธรรมดา ( simple diffusion )
การแพร่โดยอาศัยตัวพา ( facilitated diffusion )ออสโมซิส ( osmosis )อิมบิบิชั่น ( Imbibition )
การแลกเปลี่ยนอิออน ( Ion exchange )
1.2 การลำเลียงสารผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ โดยใช้พลังงานจากเซลล์ ( active transport )

2. การลำเลียงสารโดยไม่ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ มี 3 ลักษณะ คือ

2.1 การนำสารเข้าสู่ภายในเซลล์ ( Endocytosis ) มี 2 วิธี คือ Pinocytosis Phagocytosis 3. การนำสารออกนอกเซลล์ ( Exocytosis ) 4. การนำสารผ่านเซลล์ ( Cytopempsis )